ทุกครั้งที่เรามีความคิดใหม่ๆ เกิดขึ้นมา มักจะการมานั่งถกเถียงในแง่มุมต่างๆ ซึ่งบางครั้งจะทำให้เกิดความขัดแย้งกันก่อนที่จะได้ข้อสรุป การจัดระเบียบจัดการทางความคิดจึงเป็นเรื่องสำคัญ ทฤษฎีหมวก 6 ใบ ถูกคิดค้นขึ้นมาเพื่อช่วยให้เรามีความคิดที่มีประสิทธิภาพ สร้างสรรค์และครบในทุกมิติมากยิ่งขึ้น ซึ่งสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ในหลายๆ เรื่อง เรามาดูรายละเอียดของทฤษฎีหมวก 6 ใบ และวิธีการใช้กันค่ะ

ทฤษฎีหมวก 6 ใบ คืออะไร

เป็นวิธีคิดที่ถูกออกแบบขึ้นมาโดย ดร. เอ็ดเวิร์ด เดอ โบโน ศาสตราจารย์ด้านการคิดชาวอิตาลี เป็นการใช้หมวก 6 สี เข้ามาช่วยให้เรามีความคิดที่มีประสิทธิภาพ สร้างสรรค์และครบในทุกมิติมากยิ่งขึ้น โดยใช้หมวกแต่ละใบเป็นตัวแทนของมุมมองที่แตกต่างกัน เป็นวิธีคิดที่ช่วยจัดระเบียบการคิด ทำให้การคิดมีประสิทธิภาพ

ความหมายของหมวกแต่ละใบ

หมวก 6 ใบของ เดอ โบโน ประกอบไปด้วยหมวก 6 สี ได้แก่ หมวกสีขาว, หมวกสีแดง, หมวกสีดำ, หมวกสีเหลือง, หมวกสีเขียว และหมวกสีน้ำเงิน ซึ่งหมวกแต่ละใบ ก็จะเป็นตัวแทนความในแต่ละมุมมอง ดังต่อไปนี้

หมวกสีขาว (White Hat)

มุมมองของความคิดเชิงข้อมูล ข้อเท็จจริงต่างๆ เป็นการเอาข้อมูลมารวบรวมให้ได้มากที่สุด โดยไม่เกี่ยวข้องกับความคิดเห็นส่วนตัวในแง่ของอารมณ์และความรู้สึกใดๆ

หมวกสีแดง (Red Hat)

ความรู้สึกเบื้องต้นโดนสัญชาตญาณ ไม่มีเหตุผลประกอบเข้ามา เป็นความรู้สึกที่เกิดขึ้นอย่างฉับพลันว่า “ชอบ” หรือ “ไม่ชอบ”

หมวกสีดำ (Black Hat)

ความคิดในเชิงลบ ข้อบกพร่อง จุดด้อยต่างๆ เกิดขึ้นจากเหตุผลและการประเมินสถานการณ์ล่วงหน้า ทำให้เกิดความระมัดระวังและไตร่ตรองมากขึ้น

หมวกสีเหลือง (Yellow Hat)

ข้อดี จุดเด่น แทนความคิดในเชิงบวกการมองโลกในแง่ดี เป็นการมองที่ทำให้เกิดประโยชน์ในการพัฒนาสร้างสรรค์สิ่งใหม่ๆ

หมวกสีเขียว (Green Hat)

ตัวแทนของความคิดนอกกรอบ ความคิดริเริ่มในการทำสิ่งใหม่ๆ หรือที่เรียกกันว่า “ความคิดสร้างสรรค์” เป็นการเปิดโอกาสให้กับการสร้างสรรค์ พัฒนา และปรับปรุง

หมวกสีน้ำเงิน (Blue Hat)

การสรุปรวมความคิดทั้งหมด ในมุมมองที่กว้าง เพื่อให้เกิดความชัดเจน เป็นความคิดรวบยอด จัดทำข้อสรุป และยุติข้อขัดแย้งต่างๆ

วิธีประยุกต์ใช้ทฤษฎีหมวก 6 ใบ

  • เลือกปัญหา หัวข้อที่ต้องการมาตั้งต้นเพื่อพิจารณา
  • ใช้หมวกทีละใบ แทนความคิดในแต่ละด้าน
  • เรียงสีหมวกดังนี้ สีขาว, สีแดง, สีดำ, สีเหลือง, สีเขียว และสีฟ้า
  • ให้ทุกคนสวมหมวกสีเดียวกัน มีความคิดในทิศทางเดียวกัน เรียงไปแต่ละใบ
  • สวมหมวกให้ครบทุกสี เพื่อได้ความคิดในทุกมุมมองและรอบด้าน

ประโยชน์ของการคิดแบบทฤษฎีหมวก 6 ใบ

  • ง่ายต่อการเรียนรู้วิธีใช้ รวมถึงการประยุกต์การใช้งาน
  • ทำให้คิดในแต่ละมุมมองได้อย่างเต็มที่ ไม่หลงประเด็น และไม่สับสน
  • ระดมความคิดได้รอบด้าน ครบในทุกมุมมอง
  • ป้องกันความขัดแย้ง โต้เถียงกันในที่ประชุม