พูดถึงยุค 4.0 “ความเปลี่ยนแปลงในศตวรรษที่ 21 นี้จะรวดเร็วและรุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ หากเราไม่รีบปรับตัวจะตามโลกไม่ทัน” ศาสตราจารย์คลินิก นพ.อุดม คชินทร วุฒิสมาชิกและอดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ บอกกับผู้ฟังในการบรรยายพิเศษเรื่อง ‘ภารกิจใหม่ของกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ในการขับเคลื่อนประเทศไทย 4.0’ ที่คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ไม่จำเป็นต้องเรียนรู้ในห้องเรียน “ในศตวรรษที่ 21 สิ่งที่เปลี่ยนแปลงมากท่ี่สุดคือการเรียนรู้ การเรียนรู้ในห้องเรียนจะลดความสำคัญลง โดยมีแพลตฟอร์มการเรียนรู้เพิ่มขึ้นเยอะมาก ไม่ว่าใครก็สามารถเข้ากูเกิลที่ไหนก็ได้เวลาไหนก็ได้ นอกนั้นเป็นการเรียนรู้จากการทำงาน จากข้อมูลล่าสุดพบว่า 70 เปอร์เซ็นต์ของเด็กปีหนึ่งในมหาวิทยาลัยที่อเมริกา ไม่ได้เพิ่งจบไฮสคูล แต่จบและทำงานมาแล้วหลายปี

“บางคนไปทำสตาร์ทอัพ กลับมาเรียนต่อเพราะอยากพัฒนาตัวเอง หรือเพราะบางอย่างต้องจับมือสอน หรือต้องใช้แล็บที่ดีๆซึ่งมีอยู่ในมหาวิทยาลัย แต่จะไม่ใช่หลักสูตร 4 ปีอีกต่อไป นักเรียนจะเลือกเรียนเฉพาะสิ่งที่ขาด ปัจจุบันมหาวิทยาลัยในอเมริกา ออสเตรเลีย และสิงคโปร์เปิดสอนหลักสูตรปริญญาตรี 2 ปี โดยมีศักดิ์ศรีเท่ากับ 4 ปี แต่ไม่ใช่ว่าเขารับเลย เขาต้องทดสอบดูก่อนว่านักเรียนมีความรู้มากพอหรือเปล่า”

ปริญญาไม่สำคัญอีกต่อไป “ทุกวันนี้บริษัทใหญ่นับแสนแห่งของโลกรับคนเข้าทำงานโดยไม่สนใจปริญญา ไม่สนว่าจะจบ MIT, Harvard University หรือ Stanford University จุฬาฯ มหิดล ไม่ดูเกรดด้วย กูเกิลสร้างหลักสูตรไอที 8 เดือน โดยไม่สนว่านักเรียนจบอะไรมา ขอเพียงเรียนให้จบตามหลักสูตร ได้ประกาศนียบัตรก็พอ

“กูเกิลจะรับคนกลุ่มหนึ่งเข้าทำงาน โดยใ้ห้เงินเดือนเท่ากับเด็กจบปริญญาตรีไอวี่ลีก ปรากฏว่าได้ผลมาก ตอนนี้บริษัทอื่นเลยรับคนที่จบหลักสูตรนี้กันเป็นแถว ตอนนี้เขากำลังขยายสาขาวิชา เพราะกูเกิลมีข้อมูลทุกอย่าง”

ทักษะและสมรรถนะสำคัญกว่าความรู้  “ต่อไปการศึกษาจะเน้นสมรรถนะและทักษะมากกว่าความรู้ เพราะความรู้ล้าสมัยได้ แต่ทักษะและสมรรถนะเป็นสิ่งที่อยู่ติดตัวเราไปตลอด”

ความรู้ต้องไม่มีกรอบ “ในการเรียนรู้ไม่ได้มีเพียงศาสตร์เดียว แต่ต้องนำจุดแข็งของแต่ละสาขาวิชามารวมกันเป็นศาสตร์ใหม่ (Interdisciplinary) ไม่เช่นนั้นจะแข่งขันกับชาติอื่นไม่ได้ มีผู้ทำนายว่าอีกสิบปีข้างหน้ามหาวิทยาลัยในสหรัฐอเมริกาจะปิดตัวไปกว่าครึ่ง เนื่องจากเราสามารถหาความรู็ได้แค่เพียงเซิร์ชในกูเกิล บางทีกูเกิลยังรู้มากกว่าอาจารย์อีก”

การเรียนรู้ไม่มีวันสิ้นสุุด “การจะยืนหยัดอยู่ในโลกจำเป็นต้องมีความใฝ่รู้ เรียนรู้สิ่งใหม่และพัฒนาตัวเองตลอดเวลา เพราะทุกอย่างเปลี่ยนเร็ว ทุกองค์กรต้องวางบทบาทเป็นองค์กรที่ต้องเรียนรู้ และมี Research&Development

5 Skillsets ใหม่ที่จำเป็นสำหรับยุคหน้า “ความสามารถในการวิเคราะห์ข้อมูล ความสามารถในการจัดการกับความเปลี่ยนแปลง ความสามารถในการบริหารดาต้า ความสามารถในการบริหารโครงการ และความสามารถในการแก้ปัญหา เหล่านี้เป็นทักษะที่ต้องมีเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน”

มหาวิทยาลัยเป็น Learning Space “มหาวิทยาลัยต้องแข่งขันและร่วมมือกันสร้างนวัตกรรม โดยลดขนาดให้เล็กลง เพราะในอนาคตการเรียนการสอนไม่ได้อยู่แต่ในห้องเรียน แต่เป็นการเรียนออนไลน์เสียเป็นส่วนใหญ่”